तरुण भारत – लेख १ – शेअर करू या शेअर मार्केट

(हा लेख पहिल्यांदा ‘तरुण भारत’ या मराठी दैनिकात प्रकाशित झाला)

शेअर म्हणजे कंपनीच्या भागभांडवलाचा लहानसा वाटा. या शेअर्सची खरेदी विक्री करणारे मार्केट म्हणजेच शेअरमार्केट. ही खरेदी विक्री सुरळीतपणे होण्यासाठी BSE (BOMBAY STOCK EXCHANGE) आणी NSE (NATIONAL STOCK EXCHANGE) ही दोन मार्केट कार्यरत आहेत.गुंतवणूकदारांच्या हिताचे संरक्षण करण्यासाठी SEBI कार्यरत आहे.बरेच वर्षापासून चालत आलेला पण समाजाच्या फार मोठ्या वर्गासाठी अनोळखी असलेला हा गुंतवणुकीचा एक प्रकार आहे. आपण सर्वजण इतके दिवस पोस्ट, बॅंका, मुचुअल फंड ,सोने, घर, शेतजमीन, विमा, कर्जरोखे, करमुक्त उत्पन्न असलेले सरकारी वा बिन सरकारी Bonds,यामध्ये गुंतवणूक करत असाल. केली असेल, करणार असाल . त्यामध्ये असणारे फायदे तोटे आपल्याला माहिती असतील पण या साऱ्या गुंतवणुकीमध्ये शेअर बाजारातील गुंतवणुकीला स्थान आहे का ?

शेअरमार्केटविषयी असणारे गैरसमज

दचकलात! घाबरलात! गोंधळलात! की बाचकलात! की बिथरलात! अहो,पण तुमची तरी काय चूक आहे म्हणा! तुमचेही बरोबर आहे .कारण आजपर्यंत तुम्ही शेअरबाजारात व्यवहार करून फसलेल्या लोकांच्या कथाच ऐकलेल्या आहेत . शेअर्स खरेदी केल्यानंतर मिळालेली शेअरसरटीर्फिकेट खोटी होती. शेअर्स विकल्यानंतर रक्कम मिळायला खूप उशीर लागला. आपले शेअर्स कोणत्या भावाला विकले गेले किंवा खरेदी केले याला कोणतेही प्रमाण नव्हते. ब्रोकर जी किमत सांगेल त्यावर विश्वास ठेवावा लागे.असे शेअरबाजाराबद्दल अनेक गैरसमज होते आणी आहेतही. शेअरबाजार हा एक बागुलबुवाच निर्माण केला गेला .राख फासून जाण्याची बुद्धी झाली का ? शेअरबाजाराच्या नादी लागून अमका देशोधडीला लागला हे व असे सर्वत्र बोललेले ऐकू येते. परंतु सध्या अशी परीस्थिती नाही . तंत्रज्ञानात होत असलेली सुधारणा व व्यवहारात आलेली पारदर्शकता व कायद्याचे संरक्षण या कारणामुळे तुम्ही शेअर बाजारातील गुंतवणुकीचा विचार करू शकता वाचकहो !

शेअरमार्केटबद्दल समाजांत असलेले कुतूहल

मी जेव्हा समाजात वावरते लोकांबरोबर शेअरमार्केटबद्दल बोलते तेव्हा मला त्यांच्या मनात असणारे शेअरबाजाराबद्दलचे आकर्षण, कुतूहल जाणवते. लोक मला विचारतात शेअरबाजारात व्यवहार कसा चालतो, शेअरबाजारातील गुंतवणूक अनेक पटीने वाढते हे खरे आहे का?मार्केट मध्ये व्यवहार करण्यासाठी पदवीधर असावे लागते कां? परवाना लागतो कां ? हे आणी असे अनेक प्रश्न लोकांच्या मनांत घर करून बसले आहेत. शेअरमार्केटमध्ये गुंतवणूक करणे म्हणजे “अपने बसकी बात नही” असे सामान्य माणसाला वाटते. हे सर्व समजण्यासाठी तुम्हाला शेअरमार्केट नीट समजावून घ्यावे लागेल. अहो!मी सुद्धा तुमच्यातीलच एक आहे मी जेव्हा शेअरबाजारात गुंतवणूक करण्यास सुरुवात केली तेव्हा मी एक गृहिणीच होते. परंतु मी सर्व माहिती करून घेवून शेअरमार्केटचे शिवधनुष्य पेलायचे ठरवले. प्रयत्न, चिकाटी, जिद्द, सावधगिरी व परमेश्वरी कृपा या जोरावर गेली दहाबारा वर्षे शेअरमार्केटमध्ये यशस्वी वाटचाल करीत आहे . शेअरबाजारातील खाचखळगे धोके मला समजले आहेत . त्यामुळे तुम्हाला गुंतवणूक करताना ठेच लागू नये किंवा तुम्ही दूर फेकले जाऊ नयेत असे मला वाटते.त्याचबरोबर तुम्हाला चांगले उत्पन्न मिळावे ही माझी इच्छा आहे.

शेअरमार्केटमध्ये बदललेली परीस्थिती

अहो आता काळ बदलला आहे व्यवहारात पारदर्शकता आली आहे. भाजी बाजाराप्रमाणेच प्रत्येक व्यवहार तुम्ही प्रत्यक्ष पारखून निरखून करू शकता. ब्रोकरमार्फत व्यवहार करायचा नसेल तर घरात बसून इंटरनेटचा उपयोग करून Online शेअर्सची खरेदी विक्री करू शकता. ग्राहकहितासाठी बरेच कायदे केले गेले आहेत . आजकाल “Investor forum “ मार्फत तुमची गुंतवणूक सुरक्षित व्हावी म्हणून काळजी घेतली जाते.गुंतवणूकदारांचे हितरक्षण करण्यासाठी SEBI(Securities & exchange Board of India) सज्ज आहे .जर आपण आपला मोबाईल नंबर व मेलअड्रेस दिला तर दरदिवशी आपण केलेल्या व्यवहारांची माहिती आपल्याला थेट STOCK EXCHANGEकडून कळवली जाते. त्यामुळे फसवणुकीची शक्यता कमी होते. सगळीकडे माहितीचा पूर लोटला आहे. भाषेचा अडसर येत नाही. शेअरबाजारातील व्यवहार इंग्लिशमध्ये तसेच हिंदीमध्ये सांगणारे बरेच channel दूरदर्शनवर उपलब्ध आहेत वर्तमानपत्रातूनही माहिती मिळवता येते. डोळे व कान उघडे ठेवून आपण माहिती मिळवली व त्याचा योग्य उपयोग केला तर शेअरबाजारातील उलाढालीत यश मिळवणे सहज शक्य आहे .

त्याहूनही फसवणूक झाली तर “Grievances Cell” याची दखल घेते आहे. प्रत्येक व्यवहाराचे बील मिळते. सर्व व्यवहार चेकने होतात. शेअर्स विकल्यानंतर चौथ्या दिवशी त्या रकमेचा चेक मिळतो.किंवा खरेदी केलेले शेअर्स तुमच्या DEMAT अकौंटमध्ये जमा होतात. आजपर्यंत मला मिळालेला कोणताही चेक परत आलेला नाही.यावरून तुम्हाला शेअरमार्केटवर विश्वास ठेवण्यास हरकत नाही हे पटेल. कोणालाही, कुठेही कसल्याही प्रकारची लाच द्यावी लागत नाही. जो भाव समोर दिसतो आहे, त्या भावाला विकण्यासाठी किंवा खरेदी करण्यासाठी कुणीही तुम्हाला अडवत नाही. बाकीच्या गुंतवणूकप्रकारात जसे व्याज मिळ्ते तसा येथे लाभांश (Dividend) मिळतो. लाभांशाच्या रकमेवर आयकर लागत नाही. शेअर खरेदी करून १ वर्षानंतर विकल्यास आयकर लागत नाही.

घरातून, घराबाहेरून, परदेशातून कुठूनही फोनचा, मोबाईलचा वापर करून व्यवहार करता येणे शक्य आहे. गुंतवणुकीला कमाल रकमेची किंवा किमान रकमेचीही मर्यादा नाही. .वयाची अट नाही. कळत्यासवरत्या वयाच्या माणसापासून अगदी जेष्ठ नागरिकापर्यंत कुणीही व्यवहार करू शकतो. व्यवसायातले सर्व फायदे आहेत परंतु कोणत्याही प्रकारचा परवाना लागत नाही.कसलेही दडपण नाही चोरी होईल किंवा अतिक्रमण होईल याचीही भीती नाही. शेतजमिनीत किंवा घरात गुंतवणूक केली तर जसे वार्षिक उत्पन्न किंवा घरभाडे मिळ्ते आणी शेतजमिनीच्या घराच्या किमती वाढतात त्याचाही फायदा होतो तसेच शेअर्सवर लाभांश मिळतो व शेअर्सचा भाव वाढतो त्याचाही फायदा घेता येतो.शेअर्स तारण ठेवून कर्जही मिळते. तुमच्या आर्थिक गरजेनुसार एक किंवा एकाच्या पटींत शेअर विकता येतात.

शेअर मार्केट मध्ये कोण व्यवहार करू शकतो ?

शेअरमार्केटमध्ये कोणीही व्यवहार करू शकतो स्त्री, पुरुष, जात, धर्म, आरक्षण, वय, कौशल्य, शिक्षण अशा कोणत्याही अटी नाहीत. शारीरिकदृष्ट्या अपंग असणाऱ्या व्यक्तीसुद्धा शेअरमार्केटमध्ये व्यवहार करू शकतात.गृहिणी, विध्यार्थी, स्वेच्छा निवृत्ती घेतलेले. निवृत्त झालेले जेष्ठ नागरिक हे सर्व शेअरमार्केटमध्ये व्यवहार करू शकतात.

शेअरमार्केटमध्ये व्यवहार करण्यासाठी घ्यावयाची काळजी

परंतु शेअरमार्केटच्या बाबतीत चोहीकडून अनेक शिफारशींचा (ज्याला बोली भाषेत “टीपा” म्हणतात )वर्षाव होत असतो. या टीपा स्वीकारायच्या किंवा नाही हे सर्वस्वी तुमच्यावर अवलंबून असते. जो दुसऱ्यावरी विसंबला त्याचा कार्यभाग बुडाला हे कायम लक्षात ठेवावे ! लोकांकडून टीपा घेवून व्यवहार करण्यात लोक स्वतःला धन्य समजतात .त्यामुळे खरे शेअरमार्केट व त्यातील गुंतागुंत यापासून ते कोसो दूर असतात. डोळे असून आंधळेपणाने व्यवहार करत असतात असेच म्हणावे लागते ..शेअरबाजारात घाम न गाळता व कष्ट न करता पैसा मिळतो हा लोकांचा समज पूर्णपणे चुकीचा आहे. कुणाकडून तरी गुंतवणुकीच्या “टिपा “ घेवून शेअरबाजारात खरेदी विक्री केल्यास धोका संभवतो. त्यामुळे व्यवस्थित माहिती करून घेणे हितावह आहे. या माहितीवर आधारीत शेअर्स खरेदी विक्रीचे निर्णय वेळेवर आणी स्वतः घ्यावयास शिका.
आपण व्यवहार करताना आर्थिक शिस्त पाळावी लागते.पैशाची देवाणघेवाण, शेअरची खरेदी विक्रीची किमत,,शेअर्सची संख्या पडताळून पाहा. व्यवहार चोख ठेवा.गुंतवणुकीच्या प्रत्येक प्रकारांत धोके आहेतच. परंतु आपण वेगवेगळे नियम पाळून या धोक्यांपासून बचाव करतो.त्याचप्रमाणे योग्य ती काळजी घेतली तर शेअरमार्केटमधील धोक्यांपासून आपला बचाव होऊ शकतो.

गेल्या १०-१२ वर्षांच्या काळात मी तेजीचा व मंदीचा दोन्ही काळ अनुभवला आहे.माझी ही सर्व “क्रियेवीण वाचाळता नाही””आधी केले मग सांगितले” या उक्तीप्रमाणे मी प्रथम अनुभव घेऊनच आता तुमचे गैरसमज दूर करण्याचा प्रयत्न करीत आहे. शेअरबाजारातून कमीतकमी वेळात जास्तीतजास्त उत्पन्न मिळवता येणे शक्य आहे. ही काही जादू नव्हे मेहेनत, कष्ट, माहिती,प्रयत्न यामुळे हे साध्य होऊ शकते..तुमचा निर्णय योग्य असेल तर तुम्हाला बक्षीस , तुमचा निर्णय चुकीचा असेल तर शिक्षाही तुम्हालाच हा शेअरमार्केटचा न्याय आहे. सत्कारही तुमचाच आणी धिक्कारही तुमचाच आणी त्याला कारणही तुम्हीच ! दुसऱ्यावर दोषारोप मात्र करता येत नाही आणी करूही नयेत एवढे लक्षात असू द्या
सर्व माहिती झाल्यावर स्वतःचा निर्णय तुम्ही स्वतः घ्यावा व स्वावलंबी बनावे एव्हढीयेणाऱ्या गणेशचतुर्थीच्या मुहूर्तावर माझी इच्छा

“सामर्थ्य आहे चळवळीचे पण अधिष्ठान पाहिजे भगवंताचे” यासाठी आपण येणाऱ्या गणेशाची प्रार्थना करून या कार्याचा शुभारंभ करू शकता .शेअरमार्केट सध्या पडत आहे. चांगली संधी आहे. उत्कृष्ट कंपन्यांचे शेअर्स चांगल्या भावांत मिळत आहेत. तुम्ही तयारीला लागा. ‘DEMAT’ अकौंट आणी ट्रेडिंग अकौंट उघडा.स्वस्तात शेअर खरेदी करा आणी चांगला फायदा मिळवा.

अधिक माहितीसाठी माझा ब्लोग http://www.marketaanime.com किंवा FACEBOOKवर MarketaaniMe येथे पहा

 

This entry was posted in तरुण भारत लेखमाला and tagged , , , , , , , on by .

About bpphatak

मी भाग्यश्री फाटक. तशी मी तुमच्यापेक्षा वेगळी अशी कुणी नाही. किंबहुना तुमच्यातलीच एक आहे. आता तुमच्यातली म्हणजे कदाचित १९९० किवा २००० च्या काळातली मी नसेन. पण जर वाचकांमध्ये जर कोणी गृहिणी असतील ज्यांची लग्न १९७५-१९८५ मध्ये झाली असतील आणि ज्यांनी गृहिणी ची भूमिका मुलं मोठी होई पर्यंत चोख पणे बजावली असेल, तर तुमच्यात आणि माझ्यात फारसा फरक नसेल. २००२ पर्यंत मी फकत एक गृहिणी होते आणि आज २०१२ साली मी stock market मधली एक यशस्वी गुंतवणूकदार आहे. आज मागे वळून बघताना लक्षात येतंय कि मी आरपार बदलून गेलीये. आयुष्याला एक नवीन दिशा मिळालीये. यश, संपत्ती, प्रतिष्ठा, आदर , मानसम्मान सगळं काही मिळालंय. आधी लोकां कडून stock market बद्दल सल्ले घेणारी मी आज विश्वासानी लोकांना ‘investment advice ‘ देत आहे. या blog च्या माध्यमातून माझ्या आयुष्याचा २००२ ते २०१२ हा प्रेरणादायी काळ तुमच्या पुढे मांडावा असं मी ठरवलंय. उद्देश सोपा आहे, माझा गृहिणी ते stock market investor हा प्रवास कदाचीत तुम्हालाहि share market च्या वाटे वर मदत करू शकेल , आणि share market मधली मजा वाचून तुमची मार्केटबद्दलची भीती कमी होईल.

4 thoughts on “तरुण भारत – लेख १ – शेअर करू या शेअर मार्केट

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदला )

Connecting to %s