अनुभव हाची गुरु – रंगले नाट्य असे ३३१ चे – १० August २०१७

रंगले नाट्य असे ३३१ चे

  • नाट्यगृह   –      शेअरमार्केट
  • नाटकाचा विषय   –    शेल कंपन्या
  • नाटकातील पात्रे –      SEBI (SECURITIES AND EXCHANGE BOARD OF INDIA), शेल कंपन्या. यांची संख्या ३३१, SAT(SECURITIES APPELLATE TRIBUNAL)
  • नाटकाचे प्रेक्षक –      शेअरमार्केटमधील असंख्य गुंतवणूकदार आणी ट्रेडर्स
  • समीक्षक  –      बिझिनेस आणी शेअरमार्केटशी संबंधीत दूरदर्शनवरील वाहिन्या, शेअरमार्केटमधील तज्ञ
  • नाटकाचे प्रयोग –      सोमवार पासून रोज

शेअर मार्केटच्या रंगमंचावर सकाळी ९ वाजता हे नाटक सुरु होऊन उत्तरोत्तर रंगत जाणार होते. नाटकाचा पडदा उघडला आणी घोषणा झाली की सेबीने ३३१ कंपन्यांची यादी शेल कंपन्या म्हणून घोषित केली. आणी या कंपन्यांना कॉर्पोरेट अफेअर्स मंत्रालयाने शेल कंपन्या म्हणून ठरवल्या आहेत असे सागितले.   या कंपन्यांना ‘STAGE 4 OF THE GRADED SURVEILLANCE MEASURES’ मध्ये ताबडतोब टाकले. याचा परिणाम म्हणजे या कंपन्यांच्या शेअर्समधील ट्रेडिंगवर पुष्कळ बंधने आली या कंपन्यांमध्ये महिन्याच्या पहिल्या सोमवारी ट्रेडिंग होऊ शकेल आणी ते ही T टू T म्हणजे इंट्राडे ट्रेडिंग बंदच. सक्तीने डिलिव्हरी घ्यावी लागेल. या शेअर्समध्ये ट्रेडिंग करण्यासाठी २०० % मर्जीन ठेवावे लागेल. सर्व सौदे शेवटच्या क्लोजिंग भावापेक्षा जास्त भावात होतील. जर STOCK EXCHANGEला आवश्यक वाटले तर या कंपन्यांच्या विश्वासार्हतेविषयी चौकशी करून या कंपन्यांचे फोरेन्सिक ऑडीट करावे. जर या सर्वानंतर ती शेल कंपनी आहे असे ठरले तर या कंपन्यांना EXCHANGE वरून डीलिस्ट केले जाईल.

या यादीत असलेल्या बहुतेक कंपन्यांनी सांगितले की आम्ही या सेबीच्या ऑर्डरविरुद्ध SAT कडे अपील करू. झालं ! वातावरण क्षणात बदललं टाचणीने टोचल्यावर फुगा फुटावा तसेच झाले. मार्केट नाही तरी उच्चतम पातळीवर होते निमित्ताची वाटच पाहत होते. आयते कोलीत मिळाले. मार्केट पडू लागले.

या यादीत असलेल्या ३३१ कंपन्यांच्या पोटात गोळा उठला. काही कंपन्यांनी मिडीयाकडे जाऊन स्पष्टीकरण दिले आणी SAT कडे अपील करण्याची तयारी केली. या यादीत काही प्रतिष्ठीत कंपन्या होत्या उदा जयकुमार इन्फ्रा, प्रकाश इंडस्ट्रीज, पार्श्वनाथ बिल्डर्स, आसाम कंपनी, पिंकॉन स्पिरीट.

पण या ठिकाणी गुंतवणूकदारांचा विचार झालाच नाही. त्यांनी घाबरून जाऊन शेअर्स विकायला सुरुवात केली. या प्रश्नावर मिडीयामध्ये अनेक चर्चा सुरु झाल्या. शेल कंपन्यांवर वर्तमानपत्रात लेख येऊ लागले. काळा पैसा पांढरा करण्यासाठी किंवा कर चुकवण्यासाठी शेल कंपन्यांचा वापर करतात अशी सर्वांच्या ज्ञानात भर पडली.

कंपन्या तक्रार करू लागल्या आम्हाला आमची बाजू मांडण्याची संधी दिली नाही. सेबी म्हणू लागले की ADMINISTRATIVE ऑर्डर विरुद्ध या कंपन्या SAT कडे अपील करू शकत नाही. सेबीने या एकाएकी केलेल्या उपाययोजनेमुळे अल्पसंख्य शेअरहोल्डर्सना या कंपन्यांमधील आपली गुंतवणूकीविषयी विचार करायला वेळ मिळाला नाही तसेच कंपन्यांना त्यांची बाजू मांडायला संधी न दिल्यामुळे ‘NATURAL JUSTICE’ या तत्वाचाही अनादर झाल्यासारखे झाले. गुंतवणूकदारांचा वाली कोणीच नाही. काही जण अवाक झाले. किती दिवस आपले पैसे अडकून पडणार बुवा अशा विचारात गढले. बहुतेक गुंतवणूकदारांचे STOP LOSS ट्रिगर झाले.सोमवार मंगळवार बुधवार मार्केट पडतच राहिले. सगळीकडे सन्नाटा पसरला. अशा प्रकारे पहिला अंक संपला.

दुसरा अंक सुरु झाला. गुरुवारी चित्र थोडे आशादायी झाले. मार्केटने संकट पचवले. थोडे थोडे मार्केट सावरुही लागले. पण प्रश्नचिन्ह होतेच. मोठमोठ्या गुंतवणूकदारांनी पैसा गुंतवला, वर्तमानपत्रात तज्ञाचे मत वाचले, दूरदर्शन वाहिन्यांवरील चर्चा ऐकली. फंडामेंटल विवरण तसेच तांत्रिक विवरण समजून घेण्याचा प्रयत्न केला. एवढे सव्यापसव्य करून पैसे गुंतवले. मग माशी शिंकली कुठे ? एका रात्रीत ३३१ कंपन्या शेल कंपन्या झाल्या कशा? की मुळातच शेल कंपन्या होत्या पण तसे जाहीर झाले नव्हते. अंदरकी बात राम जाने!

अशावेळी इन्व्हेस्टर प्रोटेक्शन फंडातून नुकसानभरपाई दिली पाहिजे अशी चर्चा सुरु झाली. कारण यात गुंतवणूकदारांची काय चूक ? जर तुम्हाला माहित होते या शेल कंपन्या आहेत तर या कंपन्यांच्या हेअर्समध्ये ट्रेडिंगला परवानगी कशी दिली अशा अनेक प्रश्नांनी गुंतवणूकदारांच्या मनात घर केले.

तर अधिक स्पष्टवक्त्या तज्ञांनी सांगितले की असे होणे हा एक प्रकारचा रिस्क आहे आणी इक्विटीमध्ये गुंतवणूक रिस्की असल्यामुळे असे प्रकार घडणारच..

दोन कंपन्यांनी SAT कडे सेबीच्या ऑर्डर विरुद्ध अपील केल्यामुळे गुरुवारी SAT या नवीन पात्राचा रंगमंचावर प्रवेश झाला. सेबीने असा फतवा काढला की SAT ला या बाबतीत ज्युरीसडीकशन नाही. कोणत्याही ADMINISTRATIVE ऑर्डर विरुद्ध तुम्ही HIGHER AUTHORITY कडे अपील करू शकत नाही असा सुप्रीम कोर्टाचा निर्णय आहे.

ही बातमी येताच मार्केटचे उरलेसुरले अवसानही गळाले आणी मार्केट जोरदार वेगाने पडू लागले. निफ्टी ९८०० ची पातळी तोडून खाली गेले. पण तेवढ्यात जणू काही जादूभरी बातमी आली की SATने जयकुमार इन्फ्रा आणी प्रकाश इंडस्ट्रीज या कंपन्यांचे म्हणणे ऐकून घेतले. सेबीची ३३१ कंपन्या शेल कंपन्या ठरवण्याची  ऑर्डर ADMINISTRATIVE ऑर्डर नाही. तसेच सेबीने आपले ‘माइंड अप्लाय’ केले नाही तसेच कंपन्यांना त्यांचे म्हणणे मांडायला वेळ द्यायला पाहिजे होता.तो दिला नाही. ही ऑर्डर एकाएकी आणी वेळ न देताच काढल्यामुळे अल्पसंख्य शेअरहोल्डर्सना कंपन्यातील आपल्या गुंतवणुकीविषयी विचार करायला आवश्यक तेवढा वेळ मिळू शकला नाही. त्यामुळे SATने या दोन कंपन्यांचे अपील दाखल करून घेवून या दोन कंपन्यांची नावे RESTRICTIVE ट्रेडिंग लिस्ट मधून बाहेर काढावी असा निर्णय दिला.

शुक्रवार पासून या दोन कंपन्यांच्या शेअर्समध्ये नियमित ट्रेडिंग सुरु होईल अशी आशा आहे. या दोन कंपन्या हिरो ठरल्या त्यांनी राहिलेल्या ३२९ कंपन्यांसाठी SAT मध्ये अपील करण्याचा मार्ग मोकळा केला. या राहिलेल्या ३२९ कंपन्या आणी त्यातील गुंतवणूकदारांचे भवितव्य काय कुणास ठाऊक असा विचार मनात आला. माझ्या बाबतीत असे इकडचे जग तिकडे झाले असते कां ? तर नकीच नाही. मी तुम्हाला TCS च्या ‘BUY BACK’ चा अनुभव दिला आहे. तब्बल १० दिवस हुज्जत घालावी लागली होती.

ज्याचा शेवट गोड ते सगळे गोड असे म्हणतात. मार्केटचा मूड सुधारला शेवटच्या अर्ध्या तासात निफ्टीने ९८५० ची पातळी गाठली. मार्केटने सुटकेचा निश्वास टाकला. पण यात ज्यांनी धैर्य सोडून पडत्या भावाला आपल्याजवळचे चांगल्या कंपन्यांचे शेअर्स विकून टाकले त्यांचे तर भारी नुकसान झाले. या प्रसंगातून शेअरमार्केट किती प्रगल्भ आहे आणी कोणत्याही गोष्टीला प्रतिक्षिप्त क्रियेप्रमाणे ताबडतोब योग्य तो प्रतिसाद देते हे लक्षात घेण्यासारखे आहे.

या दोन कंपन्यांप्रमाणेच आणखी काही कंपन्यांना लागलेले ग्रहण सुटेल अशी आशा निर्माण झाली. साडेतीन वाजले शेवटची घंटा झाली. आणी एक अविस्मरणीय नाटक माझ्या मनात जन्मभरासाठी घर करून गेले.

This entry was posted in Uncategorized and tagged , , , , , on by .

About bpphatak

मी भाग्यश्री फाटक. तशी मी तुमच्यापेक्षा वेगळी अशी कुणी नाही. किंबहुना तुमच्यातलीच एक आहे. आता तुमच्यातली म्हणजे कदाचित १९९० किवा २००० च्या काळातली मी नसेन. पण जर वाचकांमध्ये जर कोणी गृहिणी असतील ज्यांची लग्न १९७५-१९८५ मध्ये झाली असतील आणि ज्यांनी गृहिणी ची भूमिका मुलं मोठी होई पर्यंत चोख पणे बजावली असेल, तर तुमच्यात आणि माझ्यात फारसा फरक नसेल. २००२ पर्यंत मी फकत एक गृहिणी होते आणि आज २०१२ साली मी stock market मधली एक यशस्वी गुंतवणूकदार आहे. आज मागे वळून बघताना लक्षात येतंय कि मी आरपार बदलून गेलीये. आयुष्याला एक नवीन दिशा मिळालीये. यश, संपत्ती, प्रतिष्ठा, आदर , मानसम्मान सगळं काही मिळालंय. आधी लोकां कडून stock market बद्दल सल्ले घेणारी मी आज विश्वासानी लोकांना ‘investment advice ‘ देत आहे. या blog च्या माध्यमातून माझ्या आयुष्याचा २००२ ते २०१२ हा प्रेरणादायी काळ तुमच्या पुढे मांडावा असं मी ठरवलंय. उद्देश सोपा आहे, माझा गृहिणी ते stock market investor हा प्रवास कदाचीत तुम्हालाहि share market च्या वाटे वर मदत करू शकेल , आणि share market मधली मजा वाचून तुमची मार्केटबद्दलची भीती कमी होईल.

2 thoughts on “अनुभव हाची गुरु – रंगले नाट्य असे ३३१ चे – १० August २०१७

  1. पिंगबॅक आठवड्याचे-समालोचन – अती परिचयात अवज्ञा – ७ ऑगस्ट २०१७ ते ११ ऑगस्ट २०१७ | Stock Market आणि मी

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / बदला )

Connecting to %s