भाग ६२ – बीटकॉईन- एक मृगजळ

सध्या एक बातमी माझ्या वाचनात आली. ती म्हणजे CBOE ने (शिकागो बोर्ड ऑप्शन एक्स्चेंज, हे जगातील १९७३ साली सुरु झालेले सर्वात मोठे ऑप्शन एक्स्चेंज आहे) १० डिसेंबर २०१७ रोजी बीट कॉईन फ्युचर्स मध्ये ट्रेडिंग सुरु केले.हे एक्स्चेंज GEMINI या डिजिटल ASSET कंपनीच्या ऑकंशन किमतीवर आधारीत व्यवहार करते. . १८ डिसेंबर २०१७ला CME नेही बीट कॉईनमध्ये ऑप्शन ट्रेडिंग सुरु केले. या दिवशी दोन वेळा ट्रेडिंग थांबवावे लागले. ट्राफिक जाम झाला. त्यादिवशी १ बीटकॉईन= US $ १५५०० या भावाने ओपन झाले आणी १ बीट कॉईन =US $ १८८०० या दरावर बंद झाले. बीट कॉईनचा उच्चतम दर १ बीट कॉईन –US $ १९८४३ इतका होता. बीट कॉईन चा किमान रेट १ बीट कॉईन =US $१३९१४ असा होता. आता तो १ बीट कॉईन = US$१५०००च्या आसपास स्थिरावला आहे. लक्षात घ्या बीट कॉईनच्या किमतीतील हा एक आठवड्यातील चढउतार आहे. ही बीट कॉईन ची किमत १ जानेवारी २०१७ च्या किमतीपेक्षा १२ पट जास्त आहे. २००९ मध्ये US $ २५ चा एक पिझा घेण्यासाठी १०,००० बीट कॉईन देण्यात आले होते.

बीट कॉईन हे एक असे चलन आहे जे आपण बघू शकत नाही. स्पर्श करू शकत नाही. पण चलनाचे जे कार्य आहे ते बीटकॉईनच्या माध्यमातून करता येणे आजकाल शक्य झाले आहे. बीट कॉईन ही एक क्रीपटोकरन्सी आहे. हे चलन वापरताना HACKINGचा धोका असतो म्हणून बीट कॉईनमधील व्यवहारासाठी क्रिपटोग्राफीचा उपयोग करतात. ही एक वर्ल्डवाईड पेमेंट सिस्टीम, डिसेंट्रलाईझड डिजिटल करन्सी असून सेंट्रल बँक (उदा RBI) किंवा इतर प्रशासकाचे नियंत्रण नाही.

आता आपण हवेचे उदाहरण घेऊ. आपण हवेला कुठे हात लावू शकतो किंवा हवेला कुठे पाहू शकतो. पण हवेची जाणीव होते. फक्त विश्वासावर चालणारे चलन म्हणजे बीटकॉईन असे म्हणतात. काही माणसे परमेश्वर आहे असे म्हणणारी आहेत तर काही माणसे परमेश्वर नाही असे म्हणणारी आहेत. पण ज्याअर्थी आपल्या दृश्य असणारी सृष्टी आहे त्या अर्थी तिचा करताकरविता कोणीतरी असलाच पाहिजे.त्याच प्रमाणे बीटकॉईन ही संज्ञा अस्तित्वात आहे म्हणजे तिचा करता करविता कोणीतरी आहे हे निश्चित.

बीटकॉईन हे एक व्हर्च्युअल चलन किंवा डिजिटल चलन आहे. हा एक क्रीपटोकरन्सीचा प्रकार आहे. ह्या चलनाची साठवण करण्यासाठी तिजोरीची किंवा हंड्यांची आवश्यकता नसते .हे चलन आपल्याला ऑन-लाईन WALLET मध्ये ठेवता येते. ह्या प्रकारच्या चलनावर कोणाचेही नियंत्रण नाही. रुपया, GBP, किंवा US $ किंवा अन्य कोणत्याही देशाच्या चलनावर त्या त्या देशाच्या मध्यवर्ती बँकेचे नियंत्रण असते तसे बीट-कॉईनच्या बाबतीत नाही म्हणून या चलनाला DECENTRALISED चलन असे म्हणतात. जसे हवा, पाणी, सूर्य चंद्र इन्टरनेट, ध्वनीलहरी, यांची मालकी अमुक एका माणसाकडे किंवा संस्थेकडे नाही पण या सर्व गोष्टीचा वापर करण्याचे अधिकार सर्वांना आहेत. बीटकॉईनचा शोध ३ जानेवारी २००९ मध्ये सातोशी नाकामाटो यांनी लावला.

रुपयाची किंवा अन्य कोणत्याही देशाच्या चलनाची किंमत त्या देशाजवळ असलेले सोने किंवा परकीय चलनाचा साठा, त्या देशावर असलेले कर्ज, देशाची आर्थिक परिस्थिती, प्रगतीचा वेग यावर ठरते तसे बीट कॉईनच्या बाबतीत नाही. बीट कॉईनची किंमत ही मागणी आणी पुरवठा या तत्वावर ठरते.
बीट कॉईनसाठी एका खात्याची गरज असते. याला ‘बीट कॉईन WALLET’ असे म्हणतात. या ‘WALLET’ चे पुष्कळ प्रकार आहेत. ‘डेस्कटॉप WALLET’, ‘मोबाईल WALLET’, ‘ऑन लाईन /वेबसाईट WALLET, ‘हार्डवेअर WALLET’ अशा कोणत्याही प्रकारच्या WALLETचा उपयोग करून एक खाते उघडा. हे WALLET तुम्हाला एक UID (UNIQUE ID) देते. या ID चा उपयोग करून बीट कॉईन माईन करून साठवता येतात.या UID चा उपयोग करून तुम्हाला WALLET मधील बीट कॉईन विकता येतात. या विक्रीचे पैसे तुम्ही या WALLET द्वारे तुमच्या बँक अकौंटमध्ये ट्रान्स्फर करू शकता. बीट कॉईनमध्ये कोठलाही व्यवहार करण्यासाठी बीट कॉईन WALLET असणे जरुरीचे आहे.

जसे प्रत्येक चलन छोट्या छोट्या भागात विभागलेले असते .उदा रुपया –पैसे, GBP –पेनी, तसा १ बीट कॉईन हा ‘सातोषी’ मध्ये विभागलेला असतो. एका बीट कॉईनची किंमत १० कोटी ‘सातोषी’ असते. बीट कॉईनचा दर US $ मध्ये ठरवला जातो. जसे १ बीट कॉईन म्हणजे US $१०००. बीट कॉईनची रुपयातील किंमत US $ आणी रुपया यांच्यातला विनिमय दर लक्षात घेवून ठरवली जाते.

तुम्ही ऑन लाईन काही सामान विकत असाल आणी खरेदी करणारा बीट कॉईन मध्ये पेमेंट करायला तयार असेल तर तुम्ही बीट कॉईन स्वीकारून सामान विका, नंतर जेव्हा बीट कॉईनचा दर वाढेल तेव्हा बीट कॉईन विकून पैसे मिळवा. सध्या तरी बीट कॉईन चा दर वाढतो आहे तो वाढतच राहील याची शाश्वती नाही. हेच उदाहरण शेअरमार्केटच्या बाबतीत द्यायचे झाले तर तुम्ही काही माल विकला त्या व्यक्तीकडे काही शेअर्स असतील ती व्यक्ती तेवढ्या किमतीचे (मार्केटमध्ये त्या दिवशी असलेल्या भावाप्रमाणे). शेअर्स तुमच्या ‘DEMAT’ खात्याला ट्रान्स्फर करायला तयार असेल तर तुम्ही ते शेअर स्वीकारून शेअर्सचा भाव वाढल्यावर ते शेअर्स विकून फायदा मिळवू शकता. पण याची शाश्वती नाही.

तुम्ही बीट कॉईन मायनिंग करू शकता. याच्या साठी संगणक हवा, आणी तोसुद्धा हायस्पीड प्रोसेसर (उच्च प्रतीची कॉम्प्युटिंग क्षमतेचा) असलेला म्हणजेच त्याचे हार्डवेअर उत्कृष्ट दर्जाचे हवे. याबरोबरच याला उर्जेचा वापर करावा लागतो बीट कॉईन संगणक कोड्सचा उपयोग गुंतागुंतीचे गणिती प्राब्लेम सोडवून माईन करतात. १ बीट कॉईन माईन करायला २१५ KW-HOURS उर्जा लागते. १ बीट कॉईन व्यवहाराच्या प्रक्रियेसाठी US $ ७.३० आकारले जातात. आपण जे व्यवहार बीट कॉईनच्या माध्यमातून करतो तो ‘व्हेरीफाय’ व्हायला हवा. हे व्यवहार व्हेरीफाय करण्यासाठी बीट कॉईन चा व्यवहार व्हेरीफाय करणाऱ्याला ‘मायनर’ असे म्हणतात. आपण बीट कॉईन मध्ये केलेला व्यवहार योग्य की अयोग्य, खोटा किंवा चुकीचा नाही याची पडताळणी हे ‘मायनर’ करतात. या कामाचा मोबदला त्यांना बीट कॉईन च्या माध्यमातूनच मिळतो. या ‘मायनर्स’ जवळ हाय परफॉरमन्स संगणक आणी GPU (ग्राफिकल प्रोसेसिंग युनिट) असतात.असे संगणक आणी GPU खूप महाग असतात. अशा पद्धतीने नवीन बीट कॉईनचा प्रवेश होतो.

पण देशाच्या सेन्ट्रल बँकेने किती चलनी नोटा छापायच्या यावर सरकारचे बंधन असते. तसेच बीट कॉईनच्या बाबतीत आहे. बीट कॉईन मायनिंग करण्याची मर्यादा २१ मिलियन बीट कोईन इतकी आहे. सध्या १६.७ मिलियन बिट कॉईन सिस्टीममध्ये आहेत..

पूर्वीच्या काळात बार्टर व्यवहाराची पद्धत प्रचलीत होती. नंतर जेव्हा चलनात व्यवहार सुरु झाला तेव्हाही लोक घाबरले असणारच तसेच बीट कॉईन ही डिजिटल व्यवहाराची पुढील पायरी असल्यामुळे लोक या माध्यमातून व्यवहार करायला घाबरण्याची शक्यता आहे.

जसा आपण बँकेच्या पेमेंट प्रक्रियेचा अभ्यास करून त्या प्रक्रियेचा उपयोग करून व्यवहार करतो. या व्यवहाराची नोंद बँकेच्या खात्यात होते. त्यामुळे हा व्यवहार पूर्ण झाला असे कळते. तसाच व्यवहार बीट कॉईनच्या बाबतीत ‘ब्लॉकचेन’ च्या माध्यमातून करायचा. बीट कॉईन मध्ये झालेल्या प्रत्येक व्यवहाराची नोंद एका ‘पब्लिक लेजर’ मध्ये होते. यात प्रत्येक व्यवहाराची खुलासेवार माहिती असते यापूर्वी पब्लिक लेजर’ हा एकच डेटा बेस होता. तो ऑऊट ऑफ डेट, HACK, किंवा बदलला जाऊ शकत होता. याचा प्रतिबंध करण्यासाठी आता हाच डेटा निरनिराळ्या ठिकाणच्या संगणकांवर ठेवला जातो प्रत्येक बीट कॉईन व्यवहार या सर्व ठिकाणच्या संगणकांवर रेकॉर्ड केला जातो. यालाच ‘बीट कॉईन ब्लॉकचेन’असे म्हणतात. बीट कॉईन व्यवहाराची ‘बीट कॉईन ब्लॉक चेन’ मध्ये झालेली नोंद हे त्या व्यवहाराचे प्रमाण किंवा पुरावा असतो.

बीट कॉईन च्या व्यवहारात बँक, डेबिट कार्ड, क्रेडीट कार्ड इत्यादींची गरज नसते. बीट कॉईनचा व्यवहार ‘नेटवर्क बेस्ड ‘असतो. हल्ली ‘ऑन लाईन डेव्हलपर्स’ एन्टरप्रान्युअर, NGO म्हणजेच नॉन प्रॉफीट ऑर्गनायझेशन, बीट कॉईन चा उपयोग करतात. जागतिक पातळीवर पेमेंटसाठी याचा उपयोग होतो.

बीट कॉईनमधील व्यवहार करण्याचे फायदे

(१)डेबिट कार्ड किंवा क्रेडीट कार्डाने व्यवहार केल्यास जे चार्जेस लागतात त्यापेक्षा खूप कमी चार्जेस लागतात

(२) कोणताही त्रास न होता जगाच्या कोठल्याही कानाकोपऱ्यात व्यवहार करता येतो.

(२) बँकेने दिलेले डेबिट कार्ड किंवा क्रेडीट कार्ड बँक ब्लॉक करू शकते. तसा बीट कॉईनचा अकौंट ब्लॉक करता येत नाही.

(४) आपल्या बीट कॉईन व्यवहारावर सरकारी, निम सरकारी किंवा अन्य कोणत्याही ऑथोरिटी लक्ष ठेवू शकत नाही.

(५) दीर्घ मुदतीच्या गुंतवणुकीसाठी बीट कॉईन फायदेशीर आहे असे दिसते. सध्यातरी बीट कॉईन ची किंमत वाढतेच आहे. याचा सोन्याच्या भावावर परिणाम होत आहे.

(७) भिजणे, चोरीमारी फाटणे असा धोका नाही.

बीट कॉईन मधल्या व्यवहाराचे तोटे

(१)बिट कॉईनच्या किमतीत फार वारंवार आणी फार मोठे चढ उतार होतात. त्यामुळे गुंतवणुकीसाठी असलेल्या इतर माध्यमांपेक्षा धोका जास्त आहे.

(२) जर तुमचा संगणक ‘HACK’ झाला तर HACKER सर्व बीट कॉईन घेवून जाईल. अशा वेळेला कुणी मदत करू शकत नाही. आतापर्यंत ९,८०,००० बीट कॉईनची चोरी एक्सचेज मधून झाली. त्याच्यापैकी फारच कमी प्रमाणात तपास लागून बीट कॉईन परत मिळवता आले.

‘UNOCOIN’, Z’EBPAY’ या साईटवर तुम्हाला बीट कॉईनचा भाव समजू शकतो. आपण सोने चांदी जशी खरेदी करतो तसेच रुपये देवून बीट कॉईन खरेदी करू शकतो.

‘UNO COIN’ च्या बाबतीत जर रेफरल कोड मागितला तर U 124697 द्यावा. तुम्हाला Rs 200ची बीट कॉईन मिळू शकतील

UNO COIN वर व्यवहार करण्याचे फायदे

(१) OTC ट्रेडिंग

(२) AUTO सेल बीट कॉईन

(३) दोन किंवा अधिक ऑथेनटीकेशन होत असल्यामुळे जास्त सुरक्षित.

(४) तुम्ही तुमचा बीट कॉईन ADDRESS तयार करू शकता

(५) तुम्ही ‘बिझिनेस युनोकॉईन’ बरोबर सहज जोडले जाता.

(६) बीट कॉईनच्या किमतीत खूप चढउतार होत असेल तर ताबडतोब विकू शकता किंवा ठेवू शकता.

(७) नो CHARGE BACK

(८) पेमेंट करण्यासाठी बीट कॉईन स्वीकारताना कोणताही चार्ज नाही. .

‘ZEBPAY’ च्या ANDROID अप्लिकेशन वर जाऊन बीट कॉईन खरेदी करता येते. यासाठी रेफरल कोड मागितल्यास REF 77839482 द्यावा. या साईटवर तुम्हाला Rs १०० ची बीट कॉईन मिळतील.

‘ZEBPAY’ ची वैशिष्टे

(१) कमीत कमी किमतीत सेवा पुरवतात

(२) APP वापरून मोबाईलवरूनही खरेदी करता येते.

(३) बीट कॉईनचा व्यवहार जलद गतीने होतो.

(४) अधिक सुरक्षित

(५) AMEZON, फ्लिपकार्ट, मेक माय ट्रीप याची व्हाउचर खरेदी करून १०% बचत करू शकता.

(६) बीट कॉईन वापरून मोबाईल आणी DTH मध्ये ‘टॉप अप’ करू शकता.

१ ‘सातोषी’ = ONE HUNDRED MILLIONTH ऑफ १ बीट कॉईन म्हणजेच ०.०००००००१ बीट कॉईन

पूर्वी सोने घरदार शेतीवाडी यामध्ये पैसे गुंतवण्याकडे कल होता आता काही लोक बीट कॉईनकडे वळले आहेत. साधारण १०० ते २०० वर्षापूर्वी लोक बँकेत पैसे ठेवायला घाबरायचे सध्या ऑन लाईन व्यवहार करायला कचरतात. आणखी १०० वर्षांनी बीट कोईन आणी CRYPTO करन्सीजमध्ये नियमितपणे व्यवहार होऊ लागतील. .RBI ने असे सर्क्युलर काढले आहे की त्यांनी कोणत्याही एजन्सीला बीट कॉईनमध्ये व्यवहार करण्यासाठी किंवा बिट कॉईन माईन करण्यासाठी लायसेन्स दिलेले नाही. तसेच या करन्सीला सरकारचे कोणतीही संरक्षण नाही.

आंतरराष्ट्रीय पातळीवर काही देशांच्या मध्यवर्ती बँका आपल्या मान्यतेखाली आणी नियंत्रणाखाली CRYPTO करंसी जारी करण्याचा विचार करत आहेत. तर बाकीच्या देशांच्या मध्यवर्ती बँकांनी या करन्सीविरुद्ध हायरिस्क करन्सी म्हणून धोक्याचा इशारा दिला आहे.

एकंदरीत काय ‘धरलं तर चावत सोडलं तर पळत’!! कालाय तस्मय नमः

3 thoughts on “भाग ६२ – बीटकॉईन- एक मृगजळ

प्रतिक्रिया व्यक्त करा

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  बदला )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  बदला )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  बदला )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  बदला )

w

Connecting to %s